زمینه و هدف: در طول تاریخ جامعه بشری، پدیده مهاجرت هم شکل دهنده به تغییرات اجتماعی و هم جزء نتایج و پیامدهای برآمده از تغییرات اجتماعی بوده است؛ در دهه های اخیر، افزایش مهاجرت ها در مقیاس بین المللی، سیاست گذاران و برنامه ریزان کشورهای در حال توسعه و مهاجرفرست را نگران کاهش سرمایه های انسانی و به تأخیر افتادن فرآیند توسعه کرده است. برای پاسخ به این نگرانی باید بررسی کرد که در بلندمدت این مهاجرت ها را می توان تسهیل گر مسیر توسعه و یا کاهنده سرمایه های انسانی کشورهای مبدأ دانست؟ روش و داده ها: نظر به کلان بودن موضوع، پژوهش حاضر از نوع مطالعات مروری روایتی بوده که با انتخاب بازه زمانی 2000 تا 2022 میلادی و با رویکردی توصیفی- تحلیلی به بررسی مطالعات منتخب و متناسب با این موضوع، در ادبیات جهانی این حوزه پرداخته است. یافته ها: بازخوانی ادبیات پژوهشی موجود نشان می دهد جریان مهاجرت های بین المللی نه تنها انتفاع فردی برای مهاجران و خانواده های شان دارد بلکه، می تواند منافع متعددی نیز برای کشورهای مبدأ به ارمغان آورد. لذا به نظر می رسد که این مهاجرت ها برای کشورهای مبدأ، بیش از آن که کاهنده سرمایه های انسانی باشند، منوط به شیوه بهره گیری از ظرفیت های آن، بتواند تسهیل گر مسیر توسعه باشد. البته در مواردی نیز این مهاجرت ها ممکن است همراه با تبعاتی برای مهاجران و کشورهای شان باشد به طوری که سطوح توسعه مورد نظر را با تهدید روبرو کرده و یا به تعویق اندازد. بحث و نتیجه گیری: آنچه هویداست لزوم توجّه به پدیده مهاجرت بین المللی به عنوان مصداقی از آزادی انتخاب و حق انتفاع افراد و اجتماعات از این گزینه و مزایای آن در مسیر زندگی خویش است. دولت ها باید سیاست هایی را دنبال کنند که مخاطرات مهاجرت ها را کاهش و منافع آن را افزایش دهند. با توجّه به یافته های مقاله، تشکیل «سازمان ملّی مهاجرت» به منظور مدیریّت مهاجرت های بین المللی در جهت ارتقای توسعه کشور پیشنهاد شده است. پیام اصلی: دولت ها می بایست در برنامه ریزی های جمعیّتی، نگرش به مهاجرت های بین المللی را از تهدید به فرصت تغییر داده و با برنامه ریزی برای بهره مندی از توانمندی های این مهاجران در راستای توسعه کشور گام بردارند.

هدف این مقاله پاسخ به این پرسش است که جهانی شدن چگونه از طریق مهاجرت های بین المللی بر زبان ها تأثیر می گذارد. جهانی شدن با سرعت بخشیدن، گسترش دادن و تنوع بخشیدن به این گونه مهاجرت ها، موجب جدا شدن فرد از جامعه ی زبانی خود و پیوستن به دنیای زبانی جدیدی می شود. در این مقاله زبان و مهاجرت و تأثیر متقابل آنها از دو نظر بررسی می شود؛ نخست از زاویه ی سیاستگذاری های مهاجرتی کشورهای میزبان که طبق قوانین خود، مقررات سخت گیرانه ای را در حوزه ی زبان برای تازه واردان اعمال می کنند و دوم از زاویه ی فرهنگ پذیری و ادغام در جامعه ی میزبان توسط مهاجران. نمونه های مطرح شده در ذیل هر کدام نحوه ی تأثیرگذاری مهاجرت بین المللی بر زبان مهاجران را نشان می دهد و بدین طریق مشخص می شود که مهاجرت بین المللی چگونه در مقیاس وسیع می تواند عامل همگونی زبانی باشد.

از آن جا که نیروی کار یکی از مهمترین عوامل تولید است و خروج آن از کشور متضمن هزینه فرصت اقتصادی برای جامعه خواهد بود، در این مطالعه تلاش شده است تاثیر نهادهای حکمرانی و عوامل اقتصادی مؤثر بر مهاجرت نیروی کار ایران طی سال های 2002 تا 2012 مورد بررسی قرار گیرد. در بررسی مساله از مبانی نظری الگوی جاذبه و روش تخمین داده های تابلویی استفاده شده و در تخمین روابط از نرم افزار استتا بهره گرفته شده است. در این مطالعه، مهاجرت نیروی کار از ایران به 8 کشور از اعضای OECD که بیشترین سهم از مهاجرت نیروی کار ایرانی را داشته اند، بررسی شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که بهبود شاخص حکمرانی کل و زیر شاخص های آن شامل ثبات سیاسی، بار مالی مقررات، حاکمیت قانون و کنترل فساد در کشورهای مقصد عامل جاذبه و کاهش این شاخص ها یا به عبارتی دیگر پایین بودن کیفیت نهادها در ایران عامل دافعه ی مهاجرت نیروی کار ایران شناخته شده اند و بالعکس. ضمناً اثر شاخص کارایی و اثر بخشی دولت معنادار نبوده و همچنین شاخص حق اظهار نظر و پاسخ گویی بر مهاجرت اثر منفی دارد. بر این اساس، بهبود نهادهای حکمرانی در ایران می تواند نقش اساسی در کاهش مهاجرت داشته باشد.

تحقیق حاضر تلاش می کند تا برخی از مهمترین زمینه ها و انگیزه های مرتبط با گرایش جوانان تحصیلکرده دانشگاهی برای مهاجرت به خارج از کشور را مورد بررسی قرار دهد. مباحث این مقاله مبتنی بر تجزیه و تحلیل های یک تحقیق پیمایشی است که جمعیت آن را مجموعا تعداد 327 نفر از دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد تشکیل می دهند که با استفاده روش نمونه گیری طبقه بندی مرکب از نمونه گیری تصادفی ساده و سیستماتیک و تشکیل گروه های مشخص با صفات همگن از جامعه آماری و با میانگین آلفای کرونباخ حدود 0.79 انتخاب شده اند. مطابق نتایج این تحقیق، نزدیک به نیمی از افراد در این تحقیق تمایل دارند تا به خارج از کشور مهاجرت کنند. درعین حال، این میزان تمایل بطور معنی داری تابعی از ویژگیهای جمعیت شناختی مانند سن، جنس و وضعیت تاهل می باشد. تجزیه و تحلیل های رگرسیونی این تحقیق نیز نشان داده است که متغیرهایی از قبیل احساس امنیت، دینداری، هویت ملی، و بویژه انگیزه های اقتصادی و شغلی، دارای تاثیرات معنی داری بر روی تمایل به مهاجرت است. در مجموع، تحقیق حاضر شواهد تجربی جدیدی در چارچوب مدل نظری اورت لی (1966) و در تایید یافته های تحقیق سازمان ملل متحد (2002) ارائه می کند زیرا مطابق یافته های این تحقیق می توان چنین نتیجه گیری کرد که گرایش جوانان به مهاجرت عمدتا تحت تاثیر دستیابی به فرصت های شغلی و تحصیلی مناسب تر است.

مهاجرت متخصصان نوعی برون کوچی آگاهانه و هدفمند نیروی انسانی برخوردار از سرمایه و دانش است و بی شک مطالعه الگوهای مهاجرتی جامعه ایران به ویژه تحصیل کردگان در دوران معاصر یکی از مهمترین الزامات پژوهشی در راستای منافع ملی خواهد بود. جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از مهمترین کریدورهای مهاجرتی موقعیت استراتژیکی دارد چراکه به طور همزمان کشور مبدا، ترانزیت و مقصد میلیون ها مهاجر می باشد.هدف اصلی این پژوهش فراتحلیل مطالعات صورت گرفته در خصوص چرایی مهاجرت در میان ذهنیت تحصیلکردگان (با تاکید بر تحصیلات دانشگاهی) و تاثیر آن بر الگوهای رفتاری و تعلق اجتماعی آنان است؛ در این پژوهش، مهاجرت تحصیل کردگان براساس سطوح سه گانه چرخه مهاجرت انجام خواهد شد: تحلیل رفتارهای برون کوچی تحصیل کردگان با اهداف آموزشی (ادامه تحصیل/ فعالیت در دانشگاه)، بحث پایداری و ماندگاری مهاجران تحصیل کرده در مقصد و همچنین کنش های فراملی گرایانه و همچنین مهاجرت بازگشتی تحصیل کردگان به کشور مبدا مورد مطالعه قرار خواهد گرفت که به تولید و تجمیع ادبیات نظری و عملی در حوزه مهاجرت تحصیل کردگان خواهد انجامید.روش این پژوهش مبتنی بر فراتحلیل 154 سند در قالب مقاله، طرح پژوهشی و کتاب می باشد.لازم به ذکر است تمرکز بر مهاجرت تحصیل کردگان تمام اشکال مهاجرتی را پوشش داده است و نه صرفا مهاجرت های تحصیلی و کاری. بازه زمانی تحقیقات مورد نظر بعد از انقلاب را شامل می شود و تحقیقات داخلی و بین المللی با وزن مساوی مورد نظر بوده است.

حسن نیت به عنوان یکی از اصول بنیادین وکلی درحقوق بین المللی است. این اصل ازجمله مفاهیم چندلایه و پیچیدهای است که هم در دکترین، همواره مورد بحث بوده، و هم دررویه دیوان بین المللی دادگستری و سایر مراجع قضایی بین المللی به کرات مورد استناد قرارگرفته است. قضات دیوان نیز در نظرات جداگانه خود به مناسبت های مختلف، مفهوم حسن نیت را مورد بحث و استناد قرار داده اند. قضیه اوکراین علیه روسیه از جدید ترین دعاوی مطروحه در دیوان بین المللی دادگستری در رابطه با تفسیر و اجرای کنوانسیون منع نسل کشی می باشد. در این مقاله به روش تحلیلی-توصیفی و با استناد به منابع حقوقی و رای دیوان بین‎ المللی دادگستری ضمن تحلیل قضیه به بررسی جایگاه حسن نیت در رای صادره دیوان در این قضیه پرداخته شده و نتایج به دست آمده بیانگر آن است که دیوان بین المللی، با استناد به اصل حسن نیت در حل و فصل دعاوی بین المللی، نقش مؤثری در توسعه حقوق بین الملل داشته است.

مهاجرت افراد تحصیلکرده و دانشجویان به خارج از کشور یکی از مشکلات سالهای اخیر ایران است. به نظر می رسد روند مهاجرت بین المللی جوانان ایرانی در سالهای اخیر رو به افزایش بوده و سن مهاجرت نیز کاهش یافته و بسیاری از دانش آموزان نیز تمایل و تصمیم به مهاجرت به خارج از کشور دارند. هدف پژوهش حاضر تعیین میزان تمایل و تصمیم به مهاجرت بین المللی در داوطلبان کنکور سراسری و بررسی نقش وضعیت اجتماعی-اقتصادی، متغیر دموگرافیک و تحصیلی در این مورد بوده است. پژوهش از نوع توصیفی مقطعی است که در شهر زنجان انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی داوطلبین کنکور حاضر در جلسه کنکورهای سراسری ریاضی، علوم تجربی و علوم انسانی در شهر زنجان در سال 1401 بوده است. در روزهای کنکور سراسری 386 نفر از داوطلبان با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته میزان تمایل و تصمیم به مهاجرت و پرسشنامه وضعیت اجتماعی-اقتصادی قدرت نما و همکاران(1392) مورد بررسی قرار گرفتند. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی، آزمون های کای اسکوئر، مان ویتنی و کروسکال والیس و روش های همبستگی کرامر وی، کندال تاو و اسپیرمن استفاده و داده ها توسط نرم افزار SPSS نسخه 21 تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد 16/26 درصد از داوطلبان دارای میزان تمایل به مهاجرت کم، 53/22 درصد دارای میزان تمایل به مهاجرت متوسط و 29/51 درصد دارای میزان تمایل به مهاجرت زیاد بودند. 42/26 درصد داوطلبان نیز اعلام کرده اند که تصمیم به مهاجرت دارند و 57/73 درصد نیز اعلام کردند که تاکنون در این زمینه یک تصمیم مشخص نگرفته اند. بین جنسیت، وضعیت تاهل، وضعیت اشتغال، تسلط بر زبان انگلیسی، وضعیت اجتماعی-اقتصادی و معدل دیپلم داوطلبان با میزان تمایل و تصمیم به مهاجرت رابطه معنی داری وجود داشت. نتایج نشان داد که میزان تمایل و تصمیم به مهاجرت در داوطلبان کنکور سراسری بالاست. با توجه به مشکلات و خطرات مهاجرت جوانان برای آینده کشور، پیشنهاد می گردد ارگانهای ذیربط در خصوص حل این مشکل اقدامات لازم را انجام دهند.

این پژوهش فراخوانی برای بازخوانی مفاهیم مورد استفاده در سنت های نظری رشته روابط بین الملل است. این فراخوان با توجه به این ادعای نگارنده صورت گرفته که فرایند صورتبندی مفهومی پدیده ها و نحوه ارتباط نظریه و عمل(کردار) در این رشته بایستی بازمفهوم پردازی شوند. اگر رشته روابط بین الملل می خواهد برای پیشبرد این ادعا همچنان جیره خوار یک یا چند حوزه دیگر باشد، بهتر است برای این بازمفهوم پردازی از فلسفه سیاسی کمک بگیرد، زیرا فلسفه سیاسی قابلیت افزایش ظرفیت صورتبندی مفهومی این رشته را در تحلیل و تبیین پدیده ها و رخدادهای بین المللی دارد. اما بایستی در نظر داشت که این بازمفهوم پردازی نه با ماهیتی صرفا علمی و شناختی که مبنای سنت اثبات گرایی این رشته است، بلکه بایستی با رویکردی که ضمن التزام به اصول تعمیم پذیر شناخت پدیده های بین المللی، بتواند زمینه فهم ابعاد عاطفی و احساسی بخش بیشتری از واقعیت روابط بین الملل را صورتبندی کند، انجام پذیرد. یعنی رویکردی در صورتبندی مفهومی که بتواند علاوه بر توان به فهم درآوردن واقعیت ها و ابژه های بین المللی با ماهیتی دیالکتیکی، با کمترین میزان از حذف و برون گذاری واقعیت ها، شناختی انتقادی-انسانی را در اختیار اجتماع علمی این رشته و مخاطبانش قرار دهد.

مهاجرت به عنوان تجربه ای از مصرف مکان و فضا راه حلی برای پر کردن فرصت های زندگی و رفتاری رایج در میان طیفی از نخبگان جوان است که با انتخاب آن به دنبال ارتقای سرمایه های فرهنگی و انسانی خویش و حفظ تمایز خویش هستند. مقاله حاضر با الهام از مفهوم نوگرایی بازاندیشانه متفکران مدرن و پست مدرن معاصر و با استفاده از رویکرد نظریه مبنایی به دنبال روشن ساختن تفسیر، معنا و اهمیت رفتار مهاجرتی نخبگان جوان بر هویت یابی و انگیزه ها و زمینه های اجتماعی فرهنگی موثر بر این رفتار است. نتایج پژوهش کیفی انجام شده بیانگر تاثیر آشکار فرآیندهای جهانی شدن و ارزش های جهان وطنی بر گرایش ها و ارزش های این گروه از جوانان است. به همان سان در سطح فردی تمایل به حفظ سلیقه ها و سبک های فردی زندگی و ارتقا مهارت های حرفه ای و تحصیلی و نیاز به اثبات توانایی های فکری و حرفه ای محرک مهمی در انتخاب رفتارهای مهاجرتی محسوب می شود.